Giếng thang máy là khoảng không gian giới hạn bởi vách bao quanh, đáy hố và trần nơi cabin, đối trọng, cáp và ray dẫn hướng thực hiện toàn bộ chuyển động. Đây là “con đường” dành riêng cho thang máy vận hành, và là yếu tố quyết định thang máy có lắp đặt được suôn sẻ hay không.
Cấu trúc giếng thang máy
Giếng thang gồm 3 phần chính:
- Hố pit phần đáy, chứa giảm chấn cho cabin và đối trọng, đảm bảo dừng êm ái. Cần chống thấm kỹ để nước không xâm nhập.
- Khoang giếng phần thân, gắn ray dẫn hướng để cabin và đối trọng di chuyển ổn định theo phương thẳng đứng, đồng thời bao bọc bảo vệ cáp tải, đối trọng khỏi bụi bẩn và va chạm.
- Phần trên cùng với thang có phòng máy, đây là nơi đặt puly, máy kéo, tủ điện. Với thang không phòng máy (loại phổ biến hiện nay), máy kéo tích hợp ngay trên đỉnh giếng, không cần phòng riêng.
Bốn phương án vật liệu xây dựng giếng thang
| Phương án | Đặc điểm | Phù hợp nhất |
|---|---|---|
| Khung nhôm hợp kim, vách kính | Nhẹ, thi công nhanh, thẩm mỹ hiện đại | Nhà ở gia đình, công trình cải tạo |
| Khung thép, vách kính | Chịu lực và chịu rung tốt hơn ở công trình lớn | Nhà cao tầng, tải trọng lớn |
| Bê tông cốt thép toàn phần | Chịu lực vượt trội, độ ổn định cao nhất | Công trình quy mô lớn, tải trọng nặng |
| Cột bê tông kết hợp tường gạch | Chi phí thấp nhất, thi công đơn giản | Công trình dân dụng thấp tầng, ngân sách hạn chế |
Với quy mô thang máy gia đình phổ biến tại Việt Nam (dưới 6 tầng), khung nhôm là lựa chọn tối ưu cả về thẩm mỹ lẫn độ ổn định đây cũng là lý do các dòng Sometas Platform, Sometas Elite-BF và Optima của Getis đều sử dụng khung nhôm hợp kim đồng bộ.
Giới hạn kỹ thuật của khung nhôm: Khung nhôm hợp kim chỉ nên sử dụng cho thang máy có tốc độ tối đa 0,63 m/s, tải trọng tối đa 450kg, và tối đa 5 điểm dừng. Ngoài phạm vi này, cần trao đổi kỹ với nhà cung cấp trước khi quyết định với công trình có yêu cầu cao hơn (tốc độ nhanh hơn, tải trọng lớn hơn, hoặc nhiều điểm dừng hơn), khung thép là lựa chọn phù hợp hơn để đảm bảo yêu cầu chịu lực.
Lắp đặt ngoài trời: Nếu giếng thang dùng khung nhôm hoặc khung thép và lắp đặt ở vị trí ngoài trời, nên thiết kế kính nằm bên ngoài khung tương tự tường kính của các tòa nhà hiện đại để nước mưa chảy trên bề mặt kính mà không tiếp xúc trực tiếp với khung bên trong.
Yêu cầu kỹ thuật cần đảm bảo
Kết cấu chịu tải của giếng thang phụ thuộc vào công nghệ vận hành. Thang máy Cáp kéo cần gia cố kết cấu đỉnh giếng để chịu thêm tải trọng động cơ. Thang máy Thủy lực, do cơ cấu đẩy piston từ dưới lên, thường không cần gia cố nhiều như cáp kéo.
Khoảng cách an toàn tối thiểu cần đảm bảo trong giếng thang: giữa cabin và đối trọng tối thiểu 30mm; giữa đối trọng và các thành phần khác tối thiểu 25mm.
Yêu cầu kỹ thuật riêng cho giếng thang bê tông cột + tường gạch
Với phương án dựng giếng thang bằng cột bê tông cốt thép và xây vách gạch, giếng thang không đơn thuần là một khoảng trống từ dưới lên trên cần có các điểm chịu lực cụ thể để thang máy lắp đặt và vận hành đúng cách.
Hệ dầm ngang bắt ray dẫn hướng
Hệ dầm ngang bắt ray dẫn hướng: Ray dẫn hướng của cabin và đối trọng là thanh chịu lực liên tục. Cứ khoảng 1,5-2 mét (hoặc ở vị trí giữa các tầng), kết cấu giếng cần có dầm bê tông khóa vòng quanh 3 mặt hố để kỹ thuật thang máy khoan cấy sắt, bắt gá đỡ và cố định hệ thống ray. Nếu thiếu hệ dầm này, việc bắt ray trực tiếp vào tường gạch rỗng không đủ khả năng chịu lực an toàn.
Hệ dầm ngang mặt cửa (lanh-tô cửa)
Hệ dầm ngang mặt cửa (lanh-tô cửa): Tại vị trí mở cửa mỗi tầng, ở độ cao khoảng 2,2-2,3 mét tính từ mặt sàn hoàn thiện, cần bố trí một thanh dầm ngang. Đây là điểm tựa để treo và cố định hệ thống đầu cửa tầng nơi chứa động cơ cửa và ray treo cánh cửa.
Ba khái niệm kích thước dễ gây nhầm lẫn nhất
Đây là “bẫy” kỹ thuật phổ biến nhất trong xây dựng giếng thang máy nhầm lẫn giữa 3 khái niệm sau có thể dẫn đến hậu quả không thể lắp đặt được thang máy.
Kích thước thông thủy (kích thước lọt lòng): Khoảng không gian trống hoàn toàn bên trong giếng thang sau khi đã hoàn thiện kết cấu đây là kích thước kỹ thuật thang máy dùng để định vị ray dẫn hướng, cabin, đối trọng và cửa thang.
Kích thước hoàn thiện giếng thang: Tính đến mép ngoài cùng của cấu kiện làm giếng thang có thể là vách kính, mép ngoài cột khung thép hoặc khung nhôm.
Kích thước chờ thô (kích thước ô sàn bê tông): Khoảng không gian để lại trên sàn dầm bê tông khi đổ sàn thô nơi hệ khung thang máy sẽ được đưa vào từ hố pit lên đến đỉnh giếng.
Vì sao kích thước chờ thô phải lớn hơn kích thước hoàn thiện
Nhiều đơn vị thiết kế và chủ nhà thường nhầm lẫn: kích thước chờ thô của sàn bê tông bằng đúng kích thước hoàn thiện của khung thang máy. Đây là sai lầm nghiêm trọng, có thể dẫn đến việc không thể lắp đặt được thang máy.
Với các dòng thang máy hiện đại dùng khung thép hoặc khung nhôm tự dựng, khung được gia công chuẩn xác tại nhà máy theo kích thước hoàn thiện, dựng độc lập từ hố pit lên. Để đưa được toàn bộ hệ khung vào bên trong ô sàn bê tông, kích thước chờ thô bắt buộc phải lớn hơn kích thước hoàn thiện từ 2-3cm.
Ba lý do kỹ thuật:
- Bù trừ sai số xây dựng thô việc đổ dầm, sàn bê tông luôn có độ sai lệch giữa các tầng, không bao giờ các ô sàn từ tầng 1 đến tầng trên cùng thẳng tắp 100% theo phương thẳng đứng.
- Không gian thao tác lắp đặt khung cần khoảng hở kỹ thuật tối thiểu 1-1,5cm mỗi bên để đội kỹ thuật căn chỉnh độ thẳng đứng, đưa thiết bị vào cố định và xử lý các điểm liên kết dầm sàn.
- Xử lý hoàn thiện khe hở khoảng hở 2-3cm sau khi lắp khung sẽ được xử lý chống thấm, chèn vật liệu chuyên dụng hoặc ốp nẹp thẩm mỹ che đi hoàn toàn.
Hậu quả nếu thiết kế bằng nhau: Nếu kích thước chờ thô bằng đúng kích thước hoàn thiện khung thang, khi hạ khung xuống sẽ bị cấn vách, kẹt dầm do sai số thi công thực tế. Giải pháp duy nhất lúc đó là dùng máy cắt, máy đục để đục phá dầm bê tông cốt thép vừa chậm tiến độ, tốn kém chi phí, vừa ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết cấu chịu lực an toàn của sàn nhà.
Lời khuyên trước khi đổ sàn bê tông: Chủ nhà cần yêu cầu đơn vị thiết kế kiến trúc và đơn vị cung cấp thang máy ngồi lại, chốt rõ: kích thước hoàn thiện khung thang là bao nhiêu, và kích thước ô sàn chờ thô đã được cộng thêm 2-3cm dung sai hay chưa.
Thi công giếng thang giai đoạn quyết định phần lớn chất lượng thang máy
Trong toàn bộ quá trình lắp đặt thang máy gia đình, giai đoạn thi công giếng thang ảnh hưởng trực tiếp đến độ trơn tru, thẩm mỹ và an toàn của mọi khâu phía sau. Giếng thang thi công đúng chuẩn mọi bước tiếp theo từ thả ray, dựng cabin, lắp cửa đến hoàn thiện sẽ diễn ra suôn sẻ. Ngược lại, giếng thang sai lệch có thể gây rung lắc, tiếng ồn, hoặc trong trường hợp nặng hơn là cấn quẹt cabin, ảnh hưởng thẩm mỹ tổng thể.
Nên chốt bản vẽ kỹ thuật trước khi thi công. Trước khi đổ bê tông hoặc xây gạch cho khu vực giếng thang, nên có sự thống nhất giữa ba bên chủ nhà, đơn vị thang máy, và đơn vị thi công xây dựng về bản vẽ kỹ thuật giếng thang: kích thước thông thủy, vị trí đặt dầm, độ sâu hố pit, chiều cao OH.
Khi có thắc mắc về bản vẽ, nên chủ động trao đổi trước khi thi công, không tự điều chỉnh. Nếu đơn vị xây dựng có điểm chưa rõ, nên liên hệ trực tiếp với kỹ sư thang máy để được giải đáp trước khi triển khai, thay vì tự điều chỉnh theo kinh nghiệm rồi phát sinh sai lệch khó khắc phục sau này.
Chủ nhà nên giám sát chặt chẽ giai đoạn làm giếng thang, yêu cầu đội thi công đo đạc và rọi tâm thường xuyên trong suốt quá trình.
Kích thước cửa trượt và giếng thang mối liên hệ thường bị bỏ qua
Với cửa trượt tự động, kích thước cửa và chiều rộng giếng thang có công thức liên hệ chặt chẽ nhiều kiến trúc sư chỉ vẽ theo cảm tính mà không hiểu bản chất, dẫn đến giếng thang bị hẹp, không làm được kiểu cửa mong muốn.
Miền Bắc: Lô 12 TT4 VOV Mễ Trì, Đ. Lương Thế Vinh, P. Mễ Trì, Q. Nam Từ Liêm, Hà Nội 100000, Việt Nam
Miền Nam: 85 Bùi Tá Hán, Phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh 70000, Việt Nam
Hotline: 0972.597.579
Email: contact@getis.vn
Câu hỏi thường gặp
Kích thước chờ thô lớn hơn kích thước hoàn thiện bao nhiêu là đủ?
Tối thiểu 2-3cm không nên làm bằng nhau, và cũng không nên chừa quá rộng vì sẽ khó xử lý thẩm mỹ khe hở sau khi lắp.
Ai chịu trách nhiệm tính toán kích thước chờ thô đúng?
Cần sự phối hợp giữa đơn vị thiết kế kiến trúc và đơn vị cung cấp thang máy không nên để một bên tự quyết định mà thiếu xác nhận từ bên còn lại.
Giếng thang xây sai kích thước có sửa được không?
Có thể, nhưng chi phí và thời gian xử lý rất lớn đục phá kết cấu bê tông ảnh hưởng đến độ an toàn của công trình. Tốt nhất là xác nhận kích thước chính xác trước khi đổ bê tông.
Giếng thang bê tông tường gạch có cần dầm riêng không?
Có cần hệ dầm ngang bắt ray dẫn hướng (cách nhau 1,5-2m) và dầm lanh-tô tại vị trí cửa mỗi tầng (cao khoảng 2,2-2,3m). Thiếu các dầm này, hệ thống ray và cửa không có điểm tựa chịu lực đủ an toàn.
Khung nhôm có dùng được cho mọi cấu hình thang máy không?
Không khung nhôm phù hợp nhất với thang tốc độ tối đa 0,63 m/s, tải trọng tối đa 450kg, tối đa 5 điểm dừng. Ngoài phạm vi này, nên cân nhắc khung thép hoặc trao đổi kỹ với nhà cung cấp.
